Κατηγορίες

Η γλώσσα του πάθους. 8 βιβλία όπου κορυφαίοι ποιητές και πεζογράφοι μιλούν για τον έρωτα

Η γλώσσα του πάθους. 8 βιβλία όπου κορυφαίοι ποιητές και πεζογράφοι μιλούν για τον έρωτα

Ο έρωτας και τα αντιφατικά συναισθήματα που προκαλεί —ευφορία, ζήλια, οδύνη, οργή, απώλεια, ματαίωση, απόλαυση, ηδονή— είναι ένα από τα κεντρικά θέματα της ποίησης.

Από τη Σαπφώ και τον Κάτουλλο, τους τροβαδούρους και τον Σαίξπηρ, ως τον Κάμμινγκς, τον Λόρκα, τον Νερούδα και τον αθυρόστομο Μπουκόβσκι, οι ποιητές ένιωθαν πάντα την ανάγκη να μιλήσουν γι' αυτό το πάθος που, όπως λέει ο βάρδος στον Οθέλλο, «τραντάζει το είναι μας». Φαντάζει εύκολο να ρωτήσει κανείς τον αγαπημένο του, «Πώς σ’ αγαπώ;», όπως ρωτάει η Ελίζαμπεθ Μπάρρετ Μπράουνινγκ στο γνωστό της ποίημα τον μέλλοντα σύζυγό της Ρόμπερτ, και στη συνέχεια να βαλθεί όπως η ίδια να «μετρήσει τους τρόπους», αλλά δεν είναι. Γιατί το μέτρημα στην ποίηση γίνεται με λέξεις, αρμολογημένες με τέτοιον τρόπο στο χαρτί ώστε να φτιάχνουν ένα ποίημα· και οι λέξεις, όπως καλά γνωρίζουμε, είναι το πιο επισφαλές μέσο για να μιλήσει κανείς για κάτι τόσο δυνατό όσο ο έρωτας.

Όμως οι ποιητές επιμένουν. Συνθέτουν έπη, ωδές, μπαλάντες, σονέτα, τραγούδια, χαϊκού, ποιήματα σε έμμετρο ή σε ελεύθερο στίχο. Κι ένας πεζογράφος ωστόσο, του διαμετρήματος του Παπαδιαμάντη, που χειρίζεται τη γλώσσα με την ακρίβεια και τη δύναμη ενός ποιητή μπορεί να υμνήσει τον έρωτα με πεισματική εμμονή και καθηλωτική ένταση.

Ο Ώντεν έλεγε ότι ποιητής είναι αυτός που «αγαπά με πάθος τη γλώσσα». Όταν το θέμα του ποιήματος όμως είναι ο ίδιος ο έρωτας, τότε το πάθος αυτό γίνεται ακόμη πιο ισχυρό. Η γλώσσα προσπαθεί να τιθασεύσει το συναίσθημα, και το συναίσθημα να πνίξει τη γλώσσα. Τα ποιήματα και τα πεζά της παρούσας επιλογής φανερώνουν και τη σφοδρότητα της μάχης και τη νικηφόρο της έκβαση.

 

Λοιπόν ας φιληθούμε. Ερωτικά ποιήματα (δίγλωσση έκδοση)
e.e. cummings
Μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός, Γιάννης Δούκας

Κορυφαίος μοντερνιστής, τολμηρός πειραματιστής, αντισυμβατικός χρήστης της γλώσσας, της γραμματικής και της τυπογραφίας, ποιητής παιγνιώδης, ο e.e. cummings δεν είναι άγνωστος στο ελληνικό κοινό. Ανελέητα σατιρικός και άφθαστα λυρικός, ύμνησε πάνω από όλα, με τη δεύτερη αυτή του ιδιότητα, τον έρωτα σε όλες του τις εκφάνσεις, ενσαρκώσεις, εκδοχές: σαρκικό, ρομαντικό, ιδεώδη ή υπερβατικό, όντας άλλοτε άσεμνος και λάγνος, άλλοτε συναισθηματικός και τρυφερός, πότε συγκεκριμένος και πότε όχι, πάντοτε όμως συγκλονιστικός. Στην παρούσα, δίγλωσση έκδοση, ανθολογούνται σαράντα εννέα από τα ερωτικά του ποιήματα, μεταφρασμένα από τους ποιητές Χάρη Βλαβιανό και Γιάννη Δούκα.

 

Ερωτικά ποιήματα (δίγλωσση έκδοση)
Πάμπλο Νερούδα
Απόδοση: Αγαθή Δημητρούκα

Φορτισµένα µε αισθησιασµό και πάθος, τα ερωτικά ποιήµατα του τιµηθέντος µε το Βραβείο Νόµπελ Χιλιανού ποιητή Πάµπλο Νερούδα αιχµαλωτίζουν τους αναγνώστες µε τις γήινες εικόνες τους και αποκαλύπτουν µια φλογερή επαναπεικόνιση του κόσµου. Τα Ερωτικά ποιήµατα, γραµµένα τα περισσότερα στον νησιωτικό παράδεισο του Κάπρι —όπου και το ειδυλλιακό σκηνικό της βραβευµένης µε Όσκαρ ταινίας «Il Postino»—, αγκαλιάζουν τα θαλασσινά τοπία γύρω από τον ποιητή και την αγαπηµένη του, τη Ματίλδε Ουρρούτια, µε τα κύµατα και τα ακρογιάλια τους πληµµυρισµένα από έναν καινούριο, πληθωρικό ερωτισµό.

 

Τα πόδια σου αγγίζω στο σκοτάδι και άλλα ανέκδοτα ποιήματα (δίγλωσση έκδοση)
Πάμπλο Νερούδα
Απόδοση: Αγαθή Δημητρούκα

Τα ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα που δημο­σιεύ­ο­νται στο βιβλίο αυτό βρέθηκαν κατά τη διάρκεια της εξαντλητικής καταγραφής όλων των υπαρχόντων χειρογράφων και δακτυλογράφων του ποιητή που ξεκίνησε το 2011. Είναι γραμμένα σε τετράδια, στην πίσω σελίδα κάποιου μουσικού προγράμματος ή εν πλω, στο μενού του πλοίου, ακόμα και σε ύψος χιλιάδων μέτρων, με προορισμό το Ρίο ντε Τζανέιρο. Είκοσι ένα εξαιρετικά ποιήματα για τον έρωτα, που δεν έχουν συμπεριληφθεί στα εκδοθέντα έργα του και βλέπουν το φως για πρώτη φορά, μια εξαιρετική ευκαιρία να απολαύσουμε τον Πάμπλο Νερούδα, έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές όλων των εποχών, όπως δεν τον έχουμε ξαναδιαβάσει ποτέ.

 

Ανθολογία ερωτικής ποίησης
Εισαγωγή-μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός

«Ο Προπέρτιος αποζητά την Κυνθία του, και ο Πετράρχης τη δική του Λάουρα. Ο Δάντης ονειρεύεται τον Παράδεισο στο αγγελικό πρόσωπο της Βεατρίκης, ενώ ο Κητς αναπολεί το χάδι της αγαπημένης του Φάννυ. Ο Γαίητς ομνύει στους θεούς της λαγνείας, ενώ ο Έλιοτ διά στόματος Προύφροκ προσπαθεί να δραπετεύσει από τις κοινωνικές συμβάσεις που τον κρατούν καθηλωμένο σ' ένα ανέραστο παρόν. Η Σέξτον φλερτάρει με τον θάνατο, σαν να 'ταν σκοτεινός, γοητευτικός εραστής, και η Ντάφυ πενθεί το τέλος της σχέσης της με ποιήματα που "σαγηνεύουν" την οριστική ρήξη. Και ο Κάμμινγκς: par excellence ο ερωτικός ποιητής του 20ού αιώνα υμνεί τον έρωτα όσο κανένας άλλος ομότεχνός του. Κάθε δημιουργός και μια νέα απόπειρα, ένας άλλος τρόπος να μιλήσει κανείς για τα πολλαπλά είδωλα του έρωτα. Στην ανά χείρας ανθολογία θέλησα να ανιχνεύσω αυτούς τους τρόπους μέσα από ενενήντα ποιήματα, υπογεγραμμένα από ποιητές που ανήκουν σε διαφορετικές χώρες, γενιές και ρεύματα». Χ.Β.

 

Για τον έρωτα
Τσαρλς Μπουκόβσκι
Mετάφραση: Γιώργος Λαμπράκος

Ποιήματα αφοπλιστικής ειλικρίνειας και αιχμηρού χιούμορ, γραμμένα με πηγαίο πάθος και συγκινητική ευθύτητα. Ο Τσαρλς Μπουκόβσκι γράφει για τον έρωτα, τη λαγνεία και την επιθυμία σε πρώτο πρόσωπο, άλλοτε με σκληρότητα και κυνισμό, άλλοτε με ευαισθησία και τρυφερότητα, και σκιαγραφεί, έτσι, τις πολλαπλές εκδοχές του ερωτευμένου ανθρώπου. Τα ποιήματά του, διασκεδαστικά ή όχι, συχνά παιγνιώδη, μιλούν για τη γοητεία του μυστηριώδους και το σεξ, την απόρριψη ή την αποδοχή από το αντικείμενο του πόθου, τον εγωισμό και τον ναρκισσισμό του ερωτευμένου υποκειμένου και, εν τέλει, για τη λυτρωτική δύναμη του έρωτα. Ποιήματα αποκαλυπτικά για τον άνθρωπο και τον λογοτέχνη Μπουκόβσκι —αναφέρεται σε αυτά στις ερωμένες και στους φίλους, μα και στην κόρη του και στη δουλειά του—, ο οποίος, με τον σπαρακτικά οικείο, στοχαστικό του τρόπο, ανάγει τον έρωτα σε πρίσμα υπό το οποίο βλέπει τον πλήρη ομορφιάς αλλά και αγριότητας κόσμο, καθώς και τη δική του ευάλωτη θέση σε αυτόν.

 

1000 ερωτικές στιγμές στο έργο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα
Μετάφραση, επιλογή, σημειώσεις: Αγαθή Δημητρούκα

Μια πρωτότυπη ανθολογία µε άξονα τον έρωτα στο έργο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, µια µικρή ξενάγηση σ’ ένα τεράστιο έργο που εν πολλοίς παραµένει άγνωστο στο ελληνικό κοινό. Χίλιες ερωτικές στιγµές µοιρασµένες σε τριάντα ενότητες µε µότο µικρά ισοδύναµα από την ελληνική γραµµατεία, όπου κάθε ενότητα µπορεί είτε να διαβαστεί σαν µια ποιητική σουίτα ή σαν ένας αντιστικτικός διάλογος είτε να παρασταθεί σαν θεατρικός µονόλογος ή σαν δρώµενο διονυσιακού χορού. Αβυσσαλέο το ερωτικό πάθος στο έργο του Ισπανού ποιητή, µε την υπερθυµία στο χείλος και τον σπαραγµό στο βάθος της αβύσσου ταυτόχρονα, από τα τέσσερα στοιχεία της φύσης —φωτιά, αέρα, νερό, γη— παράγει το κράµα του φεγγαριού και την άλλη του όψη, το µαχαίρι. Κυρίαρχος ο αισθησιασµός, και καθαρός από οποιαδήποτε χυδαιότητα ή ποταπή λαγνεία, περιφρουρεί το δικαίωµα της σάρκας να ποθεί και να ποθείται, παράλληλα µε το δικαίωµα της ψυχής να αγαπά και να αγαπιέται, αλλά και να παρηγορεί τον ανέφικτο έρωτα. Χίλιες ποιητικές στιγµές που θα κάνουν πολλές φορές τον αναγνώστη να σκεφτεί για τον Φεδερίκο µας: «Τι αηδονάκι ήταν αυτό στα ξόβεργα του κόσµου;».

 

Τα ηδονικά: 18 τραγούδια βασισμένα σε ερωτικά επιγράμματα
Αγαθή Δημητρούκα

Τα Ηδονικά, ένα βιβλίο δώρο για ερωτευμένους και για όσους σέβονται την τρέλα που έχει ο έρωτας, και κυρίως γι' αυτούς που ετοιμάζονται να τον ζήσουν, να τον απολαύσουν, να τον χαρούν. Ένα πρωτότυπο και απολύτως ποιητικό ερωτικό «μανιφέστο» σε μια εποχή που ο έρωτας, αντί για χαρά της ζωής και κινητήρια δύναμη των πάντων, γίνεται, χάνοντας κάθε έννοια ρομαντισμού και τρυφερότητας, όλο και πιο αγοραία σαρκικός ή βίαιος μέχρις εξόντωσης του ασθενέστερου από τους δύο. Για την παρούσα έκδοση η Αγαθή Δημητρούκα επέλεξε —ώστε να ανταποκρίνονται σε όλες τις τάσεις— είκοσι πέντε ερωτικά επιγράμματα από την Παλατινή Ανθολογία, ένα ποίημα της Σαπφούς και δύο του Αλκαίου, τα οποία μετέφρασε και ανέπλασε σε δεκαοχτώ σύγχρονα ποιητικά τραγούδια παραδίδοντάς τα ως εξής: στη μια σελίδα το αρχαίο κείμενο και η ακριβής μετάφρασή του και στην άλλη το αντίστοιχο τραγούδι, έτοιμο προς μελοποίηση.

 

Ερωτικός Παπαδιαμάντης
Ανθολόγηση: Χριστόφορος Λιοντάκης

O Παπαδιαµάντης, βασανισµένος από τα πάθη του, ερωτικά και άλλα, που δεν έχουν τελειωµό, όπως µας λέει η φώκια στο µοιρολόι της, προσπαθεί να τα ξορκίσει µε τη γραφή του. Mε την ασύλληπτη —όπως τη χαρακτηρίζει ο Γρηγόριος Ξενόπουλος— µέθοδό του τα καταγράφει προσφυώς στο µεγαλύτερο µέρος του έργου του, δηµιουργώντας ένα ερωτικό σύµπαν, όπου συναιρούνται θαυµαστά η θλίψη µε την εγκαρτέρηση. Μια ξεχωριστή προσέγγιση του Παπαδιαµάντη µακριά από δογµατισµούς και εµµονές, µε βάση αποκλειστικά τα ίδια τα διηγήµατά του, όπου είναι διάχυτη η ερωτική διάθεση, γεγονός που καθιστά συναρπαστική την ανάγνωσή τους. Ένας Παπαδιαµάντης χωρίς ετικέτες: ούτε ηθογράφος ούτε φτωχός ούτε άγιος, αλλά ένας άνθρωπος που πάσχει και προσπαθεί να βρει παρηγοριά στη γραφή.

 

Ðñïçãïýìåíï
Åðüìåíï


Page generated: 18/05/2021 22:39:11