Κατηγορίες

Άρθρο

Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Έτοιμος από καιρό

Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Έτοιμος από καιρό

Γράφει η Βασούλα Κατέρη


Έτοιμος από καιρό, ο Αναστάσης πραγματοποιεί ένα ταξίδι στην Αλεξάνδρεια και ανακαλύπτει βήμα βήμα τις ρίζες του. Ο ήρωας, φοιτητής της Σχολής Καλών Τεχνών, μέσα από τη συμμετοχή του στην ερασιτεχνική θεατρική ομάδα του ομίλου των φοιτητών, αναζητά τρόπους που θα τον εμπνεύσουν ώστε να δημιουργήσει τα δικά του έργα. Ανάμεσα στους προορισμούς που θ’ ανεβάσουν την Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι και η πόλη της Αλεξάνδρειας. Προορισμός ορόσημο για τον νεαρό φοιτητή καθώς η αιγυπτιώτικη καταγωγή του από τη μια τον τρομάζει μήπως η πραγματικότητα του στερήσει όσα όμορφα είχε πλάσει στο μυαλό του από τις περιγραφές των οικείων του, από την άλλη όμως τον ωθεί να μάθει για την πόλη που έζησαν και λάτρεψαν οι δύο του παππούδες, ο συνονόματος Αναστάσιος και ο μυστηριώδης Ορφέας.

Ο Αναστάσης δεν έχει μνήμες από τους παππούδες του, αφού ήταν πολύ μικρός όταν έφυγαν και οι δυο από τη ζωή. Φτάνοντας στην Αλεξάνδρεια, έρχεται σε επαφή με την ελληνική κοινότητα και διαπιστώνει την παρακμή που ακολούθησε ένα λαμπρό παρελθόν. Ωστόσο οι άνθρωποι που έχουν απομείνει, και είναι στην πλειοψηφία τους ηλικιωμένοι, ζουν απομονωμένοι και πικραμένοι με το βλέμμα ακόμη στραμμένο στο περασμένο μεγαλείο και στις αναμνήσεις τους. Η θεατρική παράσταση των Ελλήνων φοιτητών τονώνει το ηθικό κι ενισχύει την περηφάνια των εναπομεινάντων Ελλήνων της Ανατολής. Στο μεταξύ ο Αναστάσης περιηγείται στην πόλη, τη νιώθει οικεία κι επιθυμεί να γνωρίσει όλο και περισσότερα. Τ’ όνομά του, Αναστάσιος Ευστρατίου, είναι γνωστό σχεδόν σε όλη την κοινότητα. Τα βήματά του τον οδηγούν στο τυπογραφείο του παππού του κι έπειτα στο πατρικό σπίτι της μητέρας του. Στο τέλος επισκέπτεται το Κάιρο και τον τάφο του Ορφέα. Εκεί τον περιμένει ακόμη μια έκπληξη. Τα οικογενειακά μυστικά βγαίνουν στο φως. Κάθε σκιά σκορπίζεται. Συγκίνηση τον πλημμυρίζει, η Αλεξάνδρεια γίνεται και δική του πόλη, ο ουρανός της τον μαγεύει. Πρωτόγνωρα συναισθήματα τον κατακλύζουν νιώθοντας τον εαυτό του ξαφνικά να μεστώνει, να απελευθερώνεται. Ακόμη κι αν δεν έζησε σ’ αυτή την πόλη, ακόμη κι αν δε συναναστράφηκε τους παππούδες του, ένιωθε πως όλα τα πράγματα έπαιρναν τη θέση τους μέσα του. Τίποτα δεν έλειπε, τίποτα δεν είχε χαθεί. Ένιωσε έτοιμος, ακέραιος.

Με την Ελένη, την κοπέλα που ενσάρκωνε την Αντιγόνη, ήρθε ακόμη πιο κοντά. Η Αλεξάνδρεια είναι ο τόπος που του χάρισε την έμπνευση, τον έρωτα κι έναν ολοκληρωμένο εαυτό. Επέστρεψε στην Αθήνα με την ανατολίτικη πόλη στην καρδιά του, πλήρης, χαρούμενος, δημιουργικός, γεμάτος ιδέες και φιλόδοξα σχέδια.

Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει… Ο συγγραφέας με την επιλογή του τίτλου, παραλλάσσοντας διακριτικά τον καταγεγραμμένο στη συλλογική μνήμη στίχο του Κ. Π. Καβάφη από το ποίημα «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», ήδη φανερώνει την πρόθεσή του να αφηγηθεί την προσωπική του ιστορία επιλέγοντας τον Αλεξανδρινό ποιητή αφού τους συνδέει η κοινή καταγωγή. Υπηρετείται έτσι η διακειμενικότητα μετουσιώνοντας τον ποιητικό λόγο του Καβάφη σε όχημα αφήγησης της δικής του ιστορίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για μια αξιόλογη προσπάθεια σύνδεσης της ποίησης με τον πεζό λόγο. Ιστορικά γεγονότα κατατίθενται με τη μορφή μαρτυρίας από τους Έλληνες της Ανατολής που κάποτε ευημερούσαν, τότε που οι τέχνες, τα γράμματα, το εμπόριο ανθούσε. Ο παντογνώστης αφηγητής εποπτεύει και περιγράφει το καθετί προσθέτοντας εντέχνως τις ιστορικές πληροφορίες. Τα στέκια, οι δρόμοι, οι ναοί, οι μυρωδιές κι ο ουρανός της Αλεξάνδρειας συνεπαίρνουν τον αναγνώστη, ο οποίος μαζί με τον Αναστάση ανακαλύπτει σιγά σιγά τα θαμμένα στον χρόνο μυστικά της οικογένειάς του. Η εστίαση είναι πολλαπλή αφού τα γεγονότα παρουσιάζονται από διαφορετικές οπτικές γωνίες ανάλογα με το πρόσωπο που τα διηγείται. Επιπλέον αίσθηση προκαλούν οι αναχρονίες. Ο χρόνος και ο τόπος αλλάζει από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Ο αναγνώστης γνωρίζει πότε τη δράση των παππούδων του ήρωα στα νιάτα τους και πότε επιστρέφει στο παρόν ακολουθώντας τον Αναστάση. Είναι μια ενδιαφέρουσα αφηγηματική τεχνική που εξάπτει τη φαντασία και εντείνει την αγωνία για τον ρου της ιστορίας. Ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος όχι μόνο καταφέρνει επάξια να αναβιώσει τη λαμπρή περίοδο άνθησης και συμβολής των Ελλήνων της Ανατολής στην πατρίδα, αλλά επίσης επιτυγχάνει να εκφράσει πόσο ισχυρό και καθοριστικό είναι για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός νέου ανθρώπου η γνώση, η αποδοχή και η αγάπη για τις ρίζες του και την καταγωγή του. Το Έτοιμος από καιρό είναι ένα βιβλίο που συστήνεται για όλους, προκαλεί συγκίνηση, νοσταλγία, αισιοδοξία.

 

Η Βασούλα Κατέρη είναι αναγνώστρια και έχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών με ειδίκευση "Ανάγνωση, Φιλαναγνωσία και Εκπαιδευτικό Υλικό" από το ΕΚΠΑ.

Προηγούμενο
Επόμενο


Page generated: 09/07/2020 11:59:17