Κατηγορίες

Άρθρο

Ο θείος Χάρης και ο απαγορευμένος καρπός

Ο θείος Χάρης και ο απαγορευμένος καρπός

Γράφει ο Φίλιππος Μανδηλαράς

Είναι ο Άγης και ο Χάρης. Ο Άγης είναι ο προέφηβος ανιψιός, ο Χάρης ο τριαντάρης «από μηχανής» θείος, αυτός που σώζει την παρτίδα όταν όλα μοιάζουν να χάνονται, όταν δηλαδή οι γονείς του Άγη (πολυάσχολοι οικονομικοί αναλυτές στο κυνήγι χρηματικών μπόνους) δεν ξέρουν πού να παρκάρουν (ναι, να παρκάρουν) τον γιο τους. Τότε η μόνη λύση είναι ο ρέμπελος, ράθυμος, αντισυμβατικός Χάρης, αδελφός της μαμάς και μαύρο πρόβατο της οικογένειας, καθώς ούτε σταθερή δουλειά έχει ούτε σταθερή σχέση. Άσε που δουλεύει νύχτα, τρέχει από συναυλία σε συναυλία, παρακολουθεί με μανία ποδόσφαιρο, παίζει ηλεκτρονικά και τρέφεται με junk food.

Μεταξύ μας τώρα, τι άλλο χρειάζεται ένας εντεκάχρονος για να λατρέψει τον θείο του; Έναν «μεγάλο» ο οποίος κάνει όλα όσα ονειρεύεται ένας «μικρός» που ζει κι ονειρεύεται στο σήμερα;

Και, μεταξύ μας πάλι, τι άλλο χρειάζεται ένας καθωσπρέπει γονιός, με τους ψυχαναγκασμούς του σχετικά με την κοινώς διαδεδομένη ορθή ανατροφή του παιδιού του (οριοθέτηση στη συμπεριφορά, υγιεινή διατροφή, σωστός ύπνος, αποχή από οθόνες, αυστηρό πρόγραμμα μελέτης, ξένες γλώσσες, σωματική άσκηση, τακτική ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων, χρόνος με φίλους) για να φρίξει;

Αυτό, βέβαια, συμβαίνει κάθε φορά που οι γονείς του Άγη «αναγκάζονται» να τον εμπιστευτούν στον θείο: Ο μπαμπάς του Άγη φρίττει κι ανακαλεί σκηνές καταστροφής του παρελθόντος, δίχως όμως να μπορεί να πείσει τη μαμά του Άγη, η οποία, όπως φαίνεται, έχει αδυναμία στον αδελφό της. Ή μήπως γνωρίζει κάτι παραπάνω;

Θείος(α), νονός(ά): πρόσωπα αρκετά κοντινά στον πυρήνα της οικογένειας ώστε να τα εμπιστευτεί ο γονιός, αλλά και αρκετά απόμακρα ώστε να έχουν ζωή διαφορετική απ’ αυτή που επιτάσσουν οι ρόλοι στην οικογένεια. Πρόσωπα που μπορούν να χτίσουν μια σχέση διαφορετική με ανίψια ή βαφτισιμιούς, πιο ελεύθερη κι εναλλακτική. Πρόσωπα που μπορούν (κι ίσως χρειάζεται) να ξεναγήσουν ανίψια και βαφτισιμιούς σε έναν κόσμο διαφορετικό απ’ αυτόν της οικογένειάς τους και, κυρίως, να εισαγάγουν τους προεφήβους και εφήβους στον απαγορευμένο κόσμο των ενηλίκων. Πρόσωπα που μπορούν να ακούσουν πολύ πιο εύκολα τις ανάγκες των παιδιών και να τις προσεταιριστούν γιατί, πολύ απλά, χτίζουν μια σχέση διαφορετική μαζί τους, πιο ελεύθερη και αυτοσχεδιαστική, μακριά από τους κανόνες της πυρηνικής οικογένειας. Μήπως αυτό γνωρίζει η μαμά του Άγη;

Ο θείος Χάρης, πάντως, όπως τον παριστάνει η οξύτατα παρατηρητική και ακριβής πένα του Σπύρου Γιαννακόπουλου, διαθέτει όλα αυτά τα προσόντα και, επιπλέον, τη διάθεση να ξεναγήσει τον προέφηβο ανιψιό του στον κήπο με τους απαγορευμένους καρπούς. Μπορεί και να το παρακάνει κιόλας, αλλά συγχωρέστε τον – αυτό ξέρει, αυτό δίνει. Και το δίνει με όλη του την αγάπη, ενάντια, κάποιες φορές, στον δικό του τρόπο ζωής. Όπως τότε που πάει τον Άγη στην πρεμιέρα του Κρατικού Θεάτρου (Το αγόρι που πετάει) ή στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης όπου εκτίθεται το περίφημο διαμάντι με την ονομασία «το Μάτι του Δράκου» (Ο Μασκοφόρος Εκδικητής). Ταυτόχρονα, όπως κάθε ενήλικος που δεν ποδοπατά τον εαυτό του για χάρη του παιδιού που κηδεμονεύει, κοιτάει και τη δική του ανάγκη: μια ματιά τριγύρω για όμορφα κορίτσια, μια επίσκεψη στην καντίνα για «βρόμικο», μια στάση σε ένα μπαρ για ένα ποτό, κάποιες ψαγμένες ροκ μουσικές… Ο θείος Χάρης είναι ο κηδεμόνας που όλα τα παιδιά σαν τον Άγη ονειρεύονται να έχουν γιατί είναι ο εαυτός του – ένα μεγάλο παιδί που έχει την ικανότητα να είναι και κηδεμόνας (κι ας του ξεφεύγει κάποιες φορές ο έλεγχος της κατάστασης, αλλά ας όψονται οι περιστάσεις!). Επιπλέον, ο θείος Χάρης (και κάθε θείος Χάρης) έχει ένα μοναδικό χάρισμα: η επίδρασή του στη ζωή του ανιψιού του είναι πεπερασμένη. Έχει ημερομηνία λήξης που συμπίπτει με την επανεμφάνιση των γονιών του και την επιστροφή στην οικογενειακή τάξη, στα όρια και στα «πρέπει» που τόσο έχει ανάγκη κάθε παιδί για να αναπτυχθεί. Όπως έχει ανάγκη και την ευκαιριακή κατάργηση των ορίων «υπό έλεγχο». Να, λοιπόν, ο ρόλος του κάθε θείου Χάρη, κι ας μην το γνωρίζει!

Διαβάζουμε λοιπόν στον Μασκοφόρο Εκδικητή (σελ. 107), λίγο μετά το ξεκίνημα του κεφαλαίου με τον προκλητικό για κάθε καθωσπρέπει γονέα τίτλο «Μπαρότσαρκα», ένα απόσπασμα που συμπυκνώνει τον ρόλο του θείου ως μύστη στην απαγορευμένη ενήλικη ζωή, την οπτική του ενθουσιασμένου και ταυτόχρονα επιφυλακτικού Άγη αλλά και την τέχνη του Σπύρου Γιαννακόπουλου, ο οποίος έχει την ευφυΐα να χρησιμοποιήσει τις κατάλληλες «ενήλικες» λέξεις και εκφράσεις εκεί όπου ακριβώς χρειάζονται, έτσι ώστε υλικό (οι λέξεις) και εικόνα (το αφήγημα) να συνάδουν:


«Το μπαρ Τράγος ήταν ένα από τα πιο κεφάτα στέκια του αθηναϊκού κέντρου. Εκείνη τη στιγμή έσφυζε από ζωή. Έντονη μουσική, ποτά, μπίρες και κοκτέιλ. Χορός και φλερτ. Σάββατο βράδυ, ώρα για διασκέδαση, για ξεφάντωμα ως το πρωί.

Ήταν η πρώτη φορά για τον Άγη που έμπαινε σε μπαρ και το σκηνικό τον είχε εντυπωσιάσει. Το περιβάλλον, ο κόσμος, οι γελαστές φατσούλες. Ένα ανάμεικτο συναίσθημα φόβου και σαγήνης. Κάτι μέσα του φούντωνε, ένιωθε πως έκανε κάτι σπουδαίο, πως περνούσε σε έναν χώρο όπου απαγορευόταν να βρίσκεται, σε έναν χώρο όπου επιτρέπονται μόνο οι μεγάλοι, και αυτό τον εξίταρε. Είχε τον θείο του, όμως, και δε μάσαγε.

Είχε ακούσει από τον θείο του να του λέει για τον Τράγο, είδε δει και διάφορα σε ταινίες, και μέσα του ο Άγης το είχε μεγαλοποιήσει. Φανταζόταν τον Τράγο, και το κάθε μπαρ, σαν ένα μέρος μαγικό όπου συμβαίνουν πράγματα θαυμάσια. Από πάρτι με ατελείωτο χορό μέχρι τσαμπουκάδες».

 

Μπαρότσαρκα, ποτά, μπίρες, κοκτέιλ, μουσική, κι ένας προέφηβος ανάμεσά τους, «εξιταρισμένος», που μπορεί να παρατηρεί αυτό τον ενήλικο κόσμο τον οποίο μόνο σε ταινίες έχει δει, και ταυτόχρονα φοβισμένος, σαγηνευμένος. Το μπαρ: ένας κόσμος μαγικός, όπου συμβαίνουν πράγματα θαυμάσια, από πάρτι μέχρι «τσαμπουκάδες». Το μπαρ: ένας χώρος όπου γνωρίζει ότι δεν πρέπει να βρίσκεται, αλλά ευτυχώς έχει τον θείο του μαζί, και «δε μασάει»!

Εδώ ακριβώς βρίσκεται ο ρόλος του θείου ως μύστη στον ενήλικο κόσμο, ως ιερέα σε μια διαβατήρια τελετή, θα σχολίαζε ένας κοινωνικός ανθρωπολόγος. Κι ο Σπύρος Γιαννακόπουλος φροντίζει να μπολιάσει την τελετή αυτή με τις κατάλληλες διαβατήριες εκφράσεις, ώστε να μη χάσει τον τελετουργικό της χαρακτήρα.

Ο θείος Χάρης θα μυήσει τον Άγη όχι μόνο στα μπαρ, αλλά και στα παρασκήνια του ενήλικου θεάτρου, στις ασυδοσίες των κοσμικών κύκλων, στο ενήλικο φλερτ, στα ξενυχτάδικα της Αθήνας, στις καντίνες και στα σουβλατζίδικα, στις αστικές συνήθειες ενός νεαρού ενήλικα που απολαμβάνει την πόλη του και κινείται με άνεση από «φυλή» σε «φυλή». Κι όταν τελειώνει η ξενάγηση, τον παραδίδει σώο και ασφαλή στους γονείς του. Όσο για τον Άγη, σαν προέφηβος που είναι, ρουφάει όλον αυτόν τον απαγορευμένο καρπό και κρατάει ό,τι μπορεί και αντέχει η ηλικία του, αποβάλλοντας μέσω του παντοδύναμου χιούμορ του καθετί περιττό.

Για τον τρόπο με τον οποίο το πετυχαίνει αυτό ο Σπύρος Γιαννακόπουλος θα μιλήσουμε στο επόμενο σημείωμα με τίτλο «Το κωμικό σερβίρεται πάντοτε με ανθρακικό».

  

Σπύρος Γιαννακόπουλος, Πορτοκαλάδα με ανθρακικό, Το αγόρι που πετάει, Ο Μασκοφόρος Εκδικητής

Εικονογράφηση: Πέτρος Χριστούλιας

Προηγούμενο
Επόμενο


Page generated: 22/08/2019 14:07:09